Wprowadzenie
Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części nie tylko na skutek jego zapłaty, ale również m.in. wskutek potrącenia.
Potrącenie w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa
Potrąceniu podlegają zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa z wzajemną, bezsporną i wymagalną wierzytelnością podatnika wobec Skarbu Państwa. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Potrącenia dokonuje się na wniosek podatnika.
Wierzytelność wobec Skarbu Państwa może wynikać z tytułu:
1) prawomocnego wyroku sądowegowydanego na podstawie art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność za szkodę wyrządzonąprzez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz odpowiedzialność za zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej przy którym została wyrządzona szkoda na osobie);
2) prawomocnej ugody sądowejzawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność za szkodę wyrządzonąprzez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz odpowiedzialność za zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej przy którym została wyrządzona szkoda na osobie);
3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomościna cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;
4) odszkodowaniaza niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego;
5) odszkodowaniauzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz bytu Państwa Polskiego;
6) odszkodowaniaorzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.
Potrąceniu na powyższych zasadach mogą podlegać również wzajemne, bezsporne i wymagalne wierzytelności podatnika wobec państwowych jednostek budżetowych z tytułu zamówień wykonanych przez niego na podstawie umów zawartych w trybie przepisów o zamówieniach publicznych, pod warunkiem, że potrącenie jest dokonywane przez tego podatnika i z tej wierzytelności.
Uwaga:Jeżeli kwota wierzytelności przysługującej podatnikowi wobec Skarbu Państwa nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.
Możliwe jest także dokonanie potrącenia z powyższych tytułów przez organ podatkowy z urzędu.
Uwaga:Na wniosek podatnika wierzytelności z tytułów wymienionych wyżej mogą być również zaliczane na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.
Potrącenie następuje z dniem złożenia wniosku, który został uwzględniony albo wydania z urzędu postanowienia o potrąceniu. Potrącenie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Odmowa potrącenia następuje w drodze decyzji.
Potrącenie wobec gminy, powiatu, województwa
Uprawnienie związane z potrąceniem wierzytelności, przysługuje również podatnikom w stosunku do gminy, powiatu lub województwa z tytułu:
1) prawomocnego wyroku sądowegowydanego na podstawie art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność za szkodę wyrządzonąprzez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz odpowiedzialność za zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej przy którym została wyrządzona szkoda na osobie);
2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem okoliczności przewidzianych w art. 417 lub art. 4172 Kodeksu cywilnego (odpowiedzialność za szkodę wyrządzonąprzez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz odpowiedzialność za zgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej przy którym została wyrządzona szkoda na osobie);
3) nabycia przez gminę, powiat lub województwo nieruchomościna cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów o gospodarce nieruchomościami;
4) odszkodowaniaorzeczonego w decyzji wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa.
W takim przypadku odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy stosowane przy zobowiązaniach podatkowych oraz zaległościach podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę
w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa.
