Wprowadzenie
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega szeroki zakres czynności, obejmujący zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług:
1) odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
2) eksport towarów;
3) import towarów na terytorium kraju;
4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
5) wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegają natomiast tylko czynności cywilnoprawne wprost wskazane w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, w tym umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
Tym samym, jedna czynność prawna może spełniać definicję zarówno czynności opodatkowanej podatkiem VAT jak i podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Nie oznacza to jednak, że będzie ona faktycznie podlegała opodatkowaniu tymi dwoma podatkami.
Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych opodatkowaniu tym podatkiem nie podlegają bowiem czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest
a) opodatkowana podatkiem od towarów i usług,
b) zwolniona z podatku od towarów i usług.
Wyjątki:Wyłączenie z opodatkowania PCC nie dotyczy zwolnionych z VAT transakcji:
a) umów sprzedaży izamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach;
b) umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.
Powyższe oznacza, że jeśli dana czynność objęta jest zakresem ustawy o podatku od towarów i usług, nie podlega co do zasady opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Uwaga: Aby czynność prawna została objęta zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług musi nie tylko spełniać definicję jednej z kategorii czynności opodatkowanych tym podatkiem, ale również zostać wykonana w ramach prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej – należy pamiętać, że nie wszystkie czynności wykonywane przez podatnika VAT muszą być jednocześnie czynnościami wykonywanymi w ramach jego działalności.
Istnieje również kategoria czynności nie podlegająca opodatkowaniu ani podatkiem VAT, ani podatkiem od czynności cywilnoprawnych – przykładem jest wniesienie do spółki kapitałowej w zamian za jej udziały lub akcje przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa innej spółki kapitałowej.
